Blog2020-09-29T10:49:33+02:00

Hoe de kracht van feedback ook het gebruik ervan ondermijnt: de rol van kwetsbaarheid

Feedback wordt wel gezien als de motor voor leren, toch weten we ook dat leren van feedback niet vanzelf gaat. De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de rol van studenten en de feedbackgeletterdheid die zij nodig hebben om feedback te verwerken. Het besef groeit dat feedback omarmen ook een sociale uitdaging is. Elizabeth Molloy en Margeret Bearman (2019) spreken over een spanningsveld tussen je kwetsbaar op durven stellen en je van je beste kant willen laten zien. Zij zijn van mening dat docenten hierin het juiste voorbeeld moeten geven.

Samen werken aan collectieve professionaliteit

Zeker in deze tijd, waarin we niet meer kunnen terugvallen op onze routines en gewoontes, ligt de manier waarop we met onze collega’s en andere betrokkenen samenwerken, en met name de voor- en nadelen van deze manier van samenwerken, onder een vergrootglas. Meer dan ooit blijkt een feedbackcultuur binnen je team, en professioneel gedrag van alle betrokkenen, van belang. In dit blog bespreken Eric Entken en Martje Köhlen Andy Hargreaves’ visie op professionaliteit, aan de hand van zijn recent gepubliceerde boek ‘Samen werken aan professionaliteit’ (2019). Waar moet je mee ophouden, doorgaan en beginnen, om met elkaar meer professioneel gedrag te gaan vertonen en te ontwikkelen richting een feedbackcultuur?

Incremental Grading – Studenten beoordelen hun eigen werk

Bij de HAN hebben Christian Köppe en Rody Middelkoop deeltijd studenten hbo-ict zelf hun werk laten beoordelen. Ze ontwikkelden daarvoor een procedure, die ze Incremental Grading noemen, voor een semester over Software Development (Köppe, Manns & Middelkoop 2018). Veronica Bruijns (Hogeschool van Amsterdam) spreekt Christian op het Freudenthal Instituut van de UU, waar hij nu werkzaam is als promovendus op dit onderwerp.

Misconcepties rondom de formatieve toetscyclus in het hbo

Tijdens het werken met de FT-cyclus, in het hbo, maar ook in het vo en mbo, merkten Liesbeth Baartman en Judith Gulikers dat docenten soms misconcepties hebben als het gaat om formatief toetsen. Een misconceptie is een inaccurate opvatting over een concept. Het is belangrijk dat alle ideeën – en dus ook misconcepties – benoemd kunnen worden en ook serieus worden genomen. Tijdens een speciale themabijeenkomst werd op zoek gegaan naar de misconcepties die leven in het hbo. Het resultaat van deze zoektocht vatten Liesbeth en Judith voor ons samen.

Waarom studenten betrekken bij toetsen?

Er zijn legio mogelijkheden om studenten te betrekken bij toetsen. Studenten kunnen samen met docenten bepalen met welke bewijzen ze hun competenties aantonen, docenten kunnen studenten laten kiezen uit twee of meer toetsvormen, enz. Veronica Bruijns beschrijft namens de themagroep 'studenten betrekken bij toetsen' de belangrijkste argumenten waarom je als docent studenten wilt betrekken bij toetsen.

Ontwikkelingsgericht opleiden tot karaktervolle leraar

Tot afgelopen schooljaar was de algemene professionele vorming (APV), de onderwijspedagogische leerlijn van de Fontys Lerarenopleiding Tilburg (FLOT), opgedeeld in 13 thema-modules van elk acht weken. Elke themamodule werd afgerond met een summatieve toets en daarmee verdween het thema uit het zicht van de studenten. De theorie werd niet of nauwelijks ingezet bij het leren in de praktijk. En dat moest anders! Annet Meinen en Rosan Bosma beschrijven hoe ze het afgelopen jaar het curriculum van APV meer ontwikkelingsgericht hebben vormgegeven. Ze beschrijven hoe dit proces is verlopen, hoe het ‘nieuwe’ onderwijs er in grote lijnen uitziet en welke uitdagingen dat met zich meebrengt.

Feedbackgeletterdheid vergroten: een voorbeeld uit Australië

Vorig jaar presenteerden David Carless en David Boud een model dat het belang beschrijft van feedbackgeletterdheid (feedback literacy) van studenten. Tijdens zijn inspirerende keynote op ons Festival Leren van toetsen 2019, gaf David Boud meer uitleg over dit model. Toch blijft een model abstract en kan je je afvragen: Hoe bevorder ik de feedbackgeletterdheid van mijn studenten nou écht? Een mogelijk antwoord op die vraag komt van onderzoekers uit Australië (Noble et al., 2018; in press). Zij ontwikkelden een training over feedbackgeletterdheid voor studenten in het medische domein.

Studenten ondersteunen om met negatieve feedback om te gaan: Werk aan hun feedback resilience!

In 2016 deden Ank Jansen en Martijn Leenknecht al een oproep voor meer actiegerichte feedback. Het is niet belangrijk of de feedback positief of negatief is qua inhoud, de toon van de feedback is veel belangrijker en die is bij voorkeur constructief. Twee recente onderzoeken ondersteunen onze oproep en bieden meer inzicht in hoe we studenten kunnen uitrusten om constructief met negatieve feedback om te gaan. Martijn Leenknecht bespreekt de belangrijkste conclusies uit de twee onderzoeken.

Feedbackcultuur in de praktijk: Een bezoek aan de Mariaschool in Rotterdam

De themagroep 'feedbackcultuur' ziet in de aanpak van de leerKRACHT-methode belangrijke aanknopingspunten om aan de slag te gaan met een feedbackcultuur. Zij zijn op bezoek gegaan bij de Mariaschool, een basisschool in Rotterdam, om te zien en te beleven hoe zij met de leerKRACHT-methode werken. Met dit bezoek kregen ze inzicht in de succesfactoren om tot een feedbackcultuur te komen. In dit blog beschrijven Martje Köhlen en Heleen Baarslag hoe de instrumenten van Stichting leerKRACHT deze school hebben ondersteund in hun ontwikkeling richting een feedbackcultuur.

Vier tips voor teamontwikkeling in formatief evalueren

Hoe begeleid je als toetsexpert je collega’s in hun professionalisering in formatieve evaluatie? Eline Hamersveld en Ank Jansen van Hogeschool Rotterdam, delen hun ervaringen. Zij starten in september 2019 met een nieuw curriculum waarin formatieve evaluatie ingebed is. In februari 2019 zijn ze begonnen met een professionaliseringstraject. Ze delen hun tips!

Durven te leren van elkaar: Naar een definitie van feedbackcultuur in het hoger beroepsonderwijs

In het hbo vragen wij van studenten dat ze een lerende houding hebben. Dit betekent dat zij open staan voor feedback, dat zij een actieve rol aannemen en dat zij verantwoordelijkheid dragen voor hun leerproces. De recente inzichten over formatief handelen en feedback bieden docententeams didactische handvatten om hier in hun onderwijs een bijdrage aan te leveren. Maar als we willen toewerken naar een cultuur waarin we met studenten meer formatief werken, wat vraagt dat dan van de cultuur binnen de opleiding? De themagroep feedbackcultuur ging op onderzoek en interviewde Jaap Versfelt en Henk Galenkamp.

Ontwikkelingsgericht werken aan onderzoek in de lerarenopleiding

In de eerstegraads lerarenopleiding Nederlands van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen worden studenten in het tweede leerjaar voorbereid op het uitvoeren van een vakdidactisch ontwerponderzoek. In dit praktijkvoorbeeld laat Esther Hanssen zien hoe de inzet van formatieve evaluatie binnen een onderzoeksmodule een positieve bijdrage heeft geleverd aan het uitvoeren van een onderzoek.

Aan de slag met formatief toetsen: Bespreking van twee formatieve cycli

Hoewel bij veel docenten(teams) de wens of zelfs het voornemen leeft om meer formatief te toetsen, blijkt het in de praktijk toch vaak lastig om die stap te maken. Martje Köhlen bespreek de cyclus van formatief handelen van René Kneyber en de formatieve toetscyclus van Judith Gulikers en Liesbeth Baartman. Waar het combineren van de twee cycli een ingewikkelde puzzel blijkt, kunnen de beide cycli op zichzelf dienen als praktisch hulpmiddel voor docenten om hun formatieve toetspraktijk te ondersteunen en te structureren. De keuze voor de ene of de andere cyclus is daarom niet beter of slechter en kan de docent baseren op zijn persoonlijke voorkeur.

De leeropbrengst van peer assessment voor de docent

Onderzoeken naar peer assessment richten zich vaak op de potentiële (leer)opbrengsten van peer assessment voor de student. Merry en Orsmond hebben hun blik nu eens de andere kant op gericht en hebben de docenten geïnterviewd die de afgelopen jaren hebben deelgenomen aan hun experimenten. De centrale vraag in deze interviews was: Wat heeft de inzet van peer assessment met de docenten zelf gedaan? Hebben zij veranderingen opgemerkt in hun eigen houding en in de omgang met studenten? We bespreken drie opvallende conclusies.   

Formatief werken met leertaakdagen

Op de lerarenopleiding aardrijkskunde van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen moeten studenten bij een aantal vakinhoudelijke vakken zowel een kennistentamen als een leertaak maken. Deze leertaak is een (set van) opdrachten waarin hun kennis op een andere manier getoetst wordt. Het docententeam vroeg zich af: kan dit niet anders? Kunnen we niet een vorm bedenken waarin er meer geleerd wordt en de nakijkdruk voor docenten wordt verminderd? De oplossing: werken met leertaakdagen die formatief zijn vormgegeven. In dit blog beschrijft Marieke Kleinhuis hoe deze dagen werken.

Gezocht: Studenten die zelf feedback gaan zoeken!

Het is het droombeeld van iedere docent; studenten die zelf actief op zoek gaan naar feedback. Dit feedbackzoekende gedrag getuigt van een actieve rol van de student. Maar wanneer gaan studenten zelf op zoek naar feedback? Priscilla Hompus deed er namens Platform Leren van toetsen onderzoek naar. We bespreken in dit blog de praktische implicaties van het onderzoek.

Formatief toetsen zoals Dylan Wiliam het bedoelde

Het begrip formatief toetsen wordt inmiddels breed gedragen in het beroepsonderwijs, toch ontstaat er steeds meer variatie in de interpretatie van het begrip. Aan de hand van een aantal quotes van Dylan Wiliam bespreekt Martje Köhlen (Hogeschool Rotterdam) de kernstrategieën van formatief toetsen.

Feedbackgeletterdheid: feedback verwerken moet je leren!

We willen allemaal dat feedback die we geven ook wordt opgevolgd. Wat als je kijkt vanuit het perspectief van de ontvanger, de student in dit geval? Wat heeft hij of zij nodig of moet hij of zij kunnen om de feedback te gebruiken? De student moet feedbackgeletterd zijn!

Groei zichtbaar maken ook in de lerarenopleidingen: een goede praktijk vanuit de pabo van Windesheim

Als je wilt dat studenten als aankomende leraar formatief toetsen in hun lespraktijk handen en voeten gaan geven, dan wil je als lerarenopleiding zelf ook het goede voorbeeld aan studenten laten zien. Teach as you preach: niet alleen is het van belang dat toekomstige leraren kennis nemen van formatief lesgeven, het is ook belangrijk dat lerarenopleiders hun opleiding (meer) vormgeven vanuit het formatieve leercyclus. In dit blog delen we een goede praktijk als het gaat om het formatief vormgeven van een module binnen de pabo-opleiding van Hogeschool Windesheim.

Meer waarde van de les door formatieve evaluatie

Werk aan de winkel! Ank Jansen van Hogeschool Rotterdam beschrijft hoe ze samen met een collega een micro-toetsrevolutie startte en meer formatief toetsen is gaan toepassen. Ze beschrijft welke strategie ze hebben toegepast en wat de ervaringen waren.

Van summatief naar formatief: het beoordelen van professionele ontwikkeling

De lerarenopleidingen van de HvA hanteerden drie momenten waarop de professionele ontwikkeling van studenten werd getoetst. Eén van deze momenten is omgezet in een formatieve evaluatie, waarbij studenten worden gevraagd zélf feedback te geven op hun ontwikkeling. Het verplaatsen van het toetsmoment heeft geresulteerd in meer nadruk op ontwikkeling in plaats van het 'aftoetsen' van de vaardigheden.

Opinie: De formatieve werkwijze

What's in the name? Er wordt in het onderwijs veel over formatieve toetsing gesproken. Stephanie Kruiper (Hogeschool Rotterdam) vraagt zich af of dat wel zo handig is. Roept de term niet juist ook veel verwarring op?

Formatief toetsen vraagt om teamwork

Leren van toetsen in de praktijk brengen vraagt om teamwork: gezamenlijk werk je aan een feedbackcultuur. Dominique Sluijsmans en Eric Entken introduceren het vijfde thema: feedbackcultuur.

Formatieve strategieën in de les

Iedereen roept het, maar hoe realiseer je een goede formatieve toetspraktijk in de klas? Liesbeth Baartman en Gerdineke van Silfhout introduceren het tweede thema: formatieve strategieën.

De kracht van online peer feedback: Interview met Esther van Popta

Esther van Popta doet sinds een aantal jaren onderzoek naar de meerwaarde van het geven van online peer feedback en dan in het bijzonder vanuit het perspectief van de feedbackgever. We spraken Esther over haar eerste artikel, waarin ze een procesmodel presenteert voor het geven van online peer feedback.

Feedback op tentamens zonder barrières

Docenten zouden makkelijker en sneller moeten kunnen nakijken, en studenten zouden meer kunnen halen uit de feedback op hun tentamens. Twee studenten van de TU Delft bedachten hier een oplossing voor: Ans Delft.

Two stage exam: leren tijdens de toets

Wat als je studenten eerst een toets individueel laat maken en vervolgens dezelfde toets in kleine groepjes opnieuw laat maken? Er ontstaan meer inhoudelijke discussies, meer feedback, en een waardevolle leerervaring voor studenten.

Leren van toetsen: Docent en student zijn het nog niet eens

Waar docenten denken dat ze veel oog hebben voor feedback, herkennen studenten dit niet altijd. Anderzijds vinden studenten dat ze feedback goed verwerken, terwijl docenten vinden dat studenten de feedback negeren. Docent en student zijn het dus lang niet altijd eens met elkaar.

Leren van toetsen en feedback in de (top)sportwereld

Ook in de sportwereld is toetsen en feedback cruciaal. Sporters kunnen hun prestaties verbeteren door hun snelheid, hartslag, of gescoorde punten te meten. Els Roskam-Pelgrim legt uit wat we kunnen leren van toetsen en feedback uit de (top)sportwereld.

Het feedback-dilemma: de kloof tussen theorie en praktijk

Er is vanuit onderzoek al veel bekend over effectieve feedback, maar hoe breng je dit in praktijk? Marjolein van Loon (Avans Hogeschool) bespreekt een recent artikel, waarin tips en aanbevelingen worden gegeven over hoe je effectieve feedback in praktijk kunt brengen.

Onderwijs zonder cijfers

Waarom geven we cijfers? Deze vraag stelde docent Joe Bowen zich, en hij besloot cijfers geven in zijn onderwijs af te schaffen. Simone Kooij geeft een samenvatting van zijn argumentatie en ervaringen.

Toetsen gericht op de voortgang van studenten

Onlangs verschenen twee studies, gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), met interessante bevindingen over het inzetten van toetsen op een manier die het leren van studenten bevordert.

Leren van feedback gaat niet vanzelf

Docenten van de opleidingen Bouwkunde en Engineering van de HZ University of Applied Sciences geven studenten in elk contactmoment en na elke summatieve toets feedback. Noortje van Glabbeek (HZ) legt uit hoe ze dit aanpakken.

Hoe kun je leren van toetsen?

Op welke manier kan toetsen en beoordelen een rol spelen in het stimuleren van de ontwikkeling van studenten tot bekwame professional? Wat werkt wel en niet binnen de context van het hbo? Simone Kooij legt het uit.

Go to Top