LEERNETWERK PROGRAMMATISCH TOETSEN

Programmatisch toetsen is een holistische benadering waarbij wordt gekeken naar de gehele ontwikkeling van de student. Het doel van programmatisch toetsen is én het optimaliseren van de betrouwbaarheid van beslissingen én het stimuleren van het leerproces van de student.

Op deze pagina vind je meer informatie over de achtergrond van programmatisch toetsen en ervaringen uit de praktijk. Ook vind je meer informatie over het landelijke leernetwerk programmatisch toetsen.

Achtergrond
in de praktijk
leernetwerk

ACHTERGROND PROGRAMMATISCH TOETSEN

Programmatisch toetsen is een holistische benadering waarbij wordt gekeken naar de gehele ontwikkeling van de student. De leeruitkomsten van de gehele opleiding vormen de ruggengraat waarop beslissingen worden gebaseerd (summatief doel) en de ontwikkeling van de student wordt gevolgd (formatief doel). Het doel van programmatisch toetsen is én het optimaliseren van de betrouwbaarheid van beslissingen én het stimuleren van het leerproces van de student.

Bij programmatisch toetsen ontstaat het inzicht in de ontwikkeling van de studenten door het inzetten van een mix van verschillende zogenoemde datapunten. Kenmerkend voor deze datapunten (zoals bijvoorbeeld scores op toetsen, reflectieverslagen, peer-evaluaties, beroepstaken, etc.) is dat deze feedback-gericht zijn en niet gekoppeld zijn aan de toekenning van studiepunten: er worden dus nooit studiepunten toegekend op basis van losse toetsen.

Het leerproces wordt gestimuleerd doordat losse onderdelen niet worden afgevinkt en de student fouten kan maken en feedback kan benutten. De datapunten maken ontwikkeling inzichtelijk en faciliteren de dialoog tussen student en docent. Door het op een juiste wijze inzetten van de mix van datapunten worden leeruitkomsten meerdere keren beoordeeld zonder dat daar een beslissing aan vasthangt. Zwaarwegende beslissingen worden pas genomen als voldoende zogenaamde datapunten zijn verzameld om een betrouwbare of robuuste beslissing te kunnen garanderen.

Bekijk ook de Frequently Asked Questions over programmatisch toetsen.

DE 6 PRINCIPES VAN PROGRAMMATISCH TOETSEN
  • Inzicht in de ontwikkeling van de student ontstaat door een mix van verschillende datapunten

  • Elk datapunt is gericht op feedback en kent geen zak/slaagbeslissing

  • De leeropbrengsten vormen de ruggengraat van het toetsprogramma

  • Er is een constante dialoog over het gebruik van feedback voor zelfsturing

  • Het aantal datapunten en de zwaarte van de beslissing zijn proportioneel gerelateerd

  • De zwaarte van de beslissing is leidend voor de hoeveelheid benodigde beoordelaarsexpertise

INSPIRERENDE BRONNEN

In dit boek vertellen docenten en ontwikkelaars die hun onderwijs- en toetsprogramma hebben ingericht volgens de uitgangspunten van programmatisch toetsen hun ervaringen.

Lees meer en bestel!

Conceptuele wetenschappelijke publicaties

Onderzoek naar (de praktijk van) programmatisch toetsen

Lezingen/ opnames

IN DE PRAKTIJK: VOORBEELDEN EN ERVARINGEN

Overweeg je te gaan werken volgens de principes van programmatisch toetsen? Bekijk dan zeker de praktijkvoorbeelden van opleidingen die dit al doen hieronder!

Uit de praktijkvoorbeelden komen een aantal belangrijke lessen. Aan de hand van onderstaande vragen kun je een eerste inschatting maken of programmatisch toetsen ook voor jouw opleiding passend is.

  • Past programmatisch toetsen bij de visie op leren van je opleiding? En bij het beroep waartoe je opleidt? Programmatisch toetsen is een middel, en geen doel op zich. Het is een toetsconcept dat goed past bij een constructivistische benadering van onderwijs.
  • Kent het curriculum doorgaande leerlijnen? Als het curriculum is georganiseerd in kleine losse modules die weinig samenhang kennen, dan is programmatisch toetsen een grote stap die een curriculumherziening vraagt.
  • Is er een herkenbare ruggengraat van competenties, leeruitkomsten of vermogens die de basis kunnen vormen voor de datapunten en de beslissingen? De ervaring leert dat opleidingen die werken volgens de principes van programmatisch toetsen veelal een klein aantal (4-8) leeropbrengsten als basis kiezen.
  • Is het team er klaar voor? Programmatisch toetsen is niet alleen een ontwerp. Het vraagt van docenten dat zij goed feedback kunnen geven, gericht op de doorgaande leerlijnen in het curriculum.

Bekijk voor meer handige tips  het blog Succesfactoren voor het invoeren van programmatisch toetsen van Marleen Kaijen.

HET LEERNETWERK 

Het Leernetwerk Programmatisch Toetsen (LPT) is er voor opleidingen die programmatisch toetsen al hebben geïmplementeerd. Ook opleidingen die programmatisch toetsen willen gaan implementeren en al een concreet ontwerp hebben kunnen deelnemen. Het doel van het leernetwerk is om van en met elkaar te leren. De leden van het leernetwerk verkennen gemeenschappelijke vraagstukken en ontwikkelen met de inzet van kleinschalig praktijkgericht onderzoek in de eigen praktijk kennis hierover. Waar mogelijk wordt deze kennis omgezet in concrete tools en handvatten die gedeeld kunnen worden met opleidingen die overwegen om meer programmatisch te gaan werken en met opleidingen die dit al doen.

Voorbeelden van mogelijke vraagstukken.

  • Hoe kom je tot een goede mix van datapunten?
  • Hoe richt je de beoordelings- en beslissingsprocedures in?
  • Wat vraagt programmatisch toetsen van de organisatie?

Liesbeth Baartman en Tamara van Schilt-Mol begeleiden het leernetwerk. De leden van het netwerk komen 5 keer per jaar bij elkaar. Bijeenkomsten zijn steeds op vrijdagochtend van 9.30u tot 12.30u. Indien mogelijk vinden de bijeenkomsten plaats in Utrecht. Uiteraard worden dan alle RIVM-richtlijnen in acht genomen. Indien noodzakelijk vinden de bijeenkomsten plaats via Teams.

Tijdens de bijeenkomsten worden gemeenschappelijk vraagstukken verkend en uitgewerkt, worden onderzoeksinstrumenten ontwikkeld en worden ervaringen gedeeld. Daarnaast worden de ervaringen waar mogelijk omgezet naar tools en handvatten. Ter voorbereiding op bijeenkomsten gaan de leden binnen de eigen opleiding aan de slag met de ontwikkelde instrumenten, tools en handvatten, en/of met andere afgesproken activiteiten.

Liesbeth en Tamara zullen, samen met de leden, de opbrengsten van de bijeenkomsten steeds samenbrengen en analyseren, zodat nieuw ontwikkelde kennis ook breed gedeeld kan worden in bijvoorbeeld artikelen, bijdragen op de website, en op bijeenkomsten van het Platform Leren van toetsen.

Het leernetwerk biedt ruimte aan 20 opleidingen. Iedere opleiding wordt vertegenwoordigd door één persoon die betrokken is bij het implementatieproces van programmatisch toetsen binnen de opleiding. Dat kan een docent zijn, maar bijvoorbeeld ook een onderwijskundige. Bij voorkeur heeft ieder lid binnen de eigen opleiding een ‘maatje’ zodat bij verhindering toch iemand namens de opleiding deel kan nemen aan de bijeenkomsten van het netwerk.

Van de leernetwerkleden wordt het volgende verwacht:

  • Betrokkenheid bij het implementatie- en of uitvoeringsproces van programmatisch toetsen bij een hbo- of wo-opleiding.
  • Tijd om actief deel te nemen aan het leernetwerk. Naast aanwezigheid bij 5 bijeenkomsten van 3 uur per jaar, wordt circa 60 uur voorbereidingstijd gevraagd. Deze tijd wordt besteed aan bijvoorbeeld het uitvoeren van kleinschalige evaluaties, het lezen van artikelen en het uitwerken van eigen praktijkervaringen (op basis van kleinschalig praktijkgericht onderzoek).
  • Commitment om ten minste 1 jaar deel te nemen aan het leernetwerk. Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling dat leden slechts een enkele keer bij bijeenkomsten aanwezig zijn.
  • Interesse en/of affiniteit met het uitvoeren van praktijkgericht onderzoek.

Wil je deelnemen aan het leernerwerk? Mail Tamara of Liesbeth!
Op de hoogte blijven van de opbrengsten van het leernetwerk? Abonneer je op onze nieuwsbrief!

Tamara van Schilt-Mol
Lector Eigentijds Beoordelen
en Beslissen

Liesbeth Baartman
Hogeschool hoofddocent
Lectoraat Beroepsonderwijs

Nieuwsbrief ontvangen

mail Tamara
mail Liesbeth