ALLES OVER FEEDBACKGELETTERDHEID

De hamvraag over feedback is niet langer “hoe geef ik goede feedback?” maar “wat hebben studenten nodig om te leren van feedback?” Want leren van feedback gaat niet vanzelf, schreven ook wij al in 2014. De term ‘feedbackgeletterdheid’ is in korte tijd ingeburgerd in het debat over feedback als het gaat over het gebruik van feedback om ervan te leren.

Op deze pagina vind je meer informatie over de opkomst van het concept feedbackgeletterdheid en over wat we verstaan onder student-, docent- en team-feedbackgeletterdheid. We hebben op deze pagina tools verzameld voor docenten, studenten én teams die met het concept aan de slag willen en inspirerende keynotes, blogs en artikelen voor wie zich verder wil verdiepen in het thema.

ACHTERGROND FEEDBACKGELETTERDHEID

Sinds de opkomst van het concept feedbackgeletterdheid, is het besef gegroeid dat het vermogen om feedback te verwerven, ontvangen, interpreteren en toepassen een competentie is die niemand als vanzelfsprekend bezit. Feedbackgeletterdheid vraagt wat anders van een student dan van een docent. En je kunt ook spreken van feedbackgeletterdheid op teamniveau.

Hieronder nemen we je mee in de ontwikkeling van het concept feedbackgeletterdheid sinds dit voor het eerst werd genoemd in 2012.

Opkomst van het concept

De term feedbackgeletterdheid duikt voor het eerst op in de literatuur in een conceptueel artikel van Paul Sutton in 2012. Hij beschrijft het concept feedbackgeletterdheid vanuit de brede stroming van academische integratie: het je eigen maken van de waarden en normen binnen het vakgebied. In 2017 wordt er voor het eerst een uitgebreide literatuurstudie gepubliceerd door Naomi Winstone en collega’s over hoe en wanneer studenten actief aan de slag gaan met feedback. Daarin introduceren zij dit concept als ‘proactieve ontvangst’ (proactive recipience).

Een definitie voor het concept
Het zijn David Carless en David Boud die in 2018 alsnog de term feedbackgeletterdheid van Sutton overnemen. In een conceptueel artikel definiëren zij feedbackgeletterdheid als “het begrip, de capaciteiten en de persoonskenmerken die nodig zijn om feedbackinformatie te begrijpen en te gebruiken om het eigen werk en leerstrategieën te verbeteren” (Boud & Carless, 2018).

In 2019 benadrukt David Boud – tijdens zijn keynote op Festival Leren van toetsen – dat feedback geen ‘cadeautje’ is van de docent, maar een gemeenschappelijk proces van docent én studenten. Dit sluit aan op het nieuwe paradigma (zie figuur 1), dat David Carless en Naomi Winstone introduceren in hun boek Designing Effective Feedback Processes in Higher Education: A Learning-Focused Approach (Carless & Winstone, 2020), dat even later wordt gepubliceerd. Lees hier ons blog daarover.

Oude en nieuwe feedbackparadigma uit Winstone en Carless (2020), p9.

Een feedback revolutie
In de jaren daarop ontstaat een ware ‘feedback revolutie’. In 2024 stelt Boud – tijdens zijn keynote bij ons event ‘David Boud revisits’ – dat feedback een ‘activiteit’ is geworden die een docent nooit alleen kan ‘doen’, maar waarbij studenten altijd bewust betrokken moeten worden. Oftewel, dat “feedback een proces is waarin studenten betekenis geven aan informatie over hun prestaties en deze informatie inzetten om de kwaliteit van hun prestaties of hun leerstrategieën te verbeteren”. Door feedback te zien als activiteit, hebben docenten een andere rol gekregen in het onderwijs, namelijk die van ontwerper en facilitator van het feedbackproces. Studenten hebben op hun beurt een actievere rol gekregen in het feedbackproces; ze zijn de initiators geworden. Dit vraagt bepaalde competenties van ze, die worden samengevat onder de term ‘feedbackgeletterdheid’.

“Feedback is een proces waarin studenten betekenis geven aan informatie over hun prestaties en deze informatie inzetten om de kwaliteit van hun prestaties of hun leerstrategieën te verbeteren”.

– David Boud tijdens ‘David Boud Revisits’, 16-01-2024 –

Een kritische noot
In 2022 stellen Juuso Nieminen en David Carless dat er een verschil is tussen onderzoek naar feedback en feedback in de praktijk. Zij zien onder andere dat onderzoek lang niet altijd geïnformeerd is door praktijkvraagstukken, en dat tegelijkertijd de praktijk ook niet altijd evidence-informed werkt. Het onderzoek naar feedbackgeletterdheid is vooralsnog met name kwalitatief of beschrijvend van aard, en onderzoeken naar interventies, waardoor de toepassing van de instructiemodellen in de onderwijspraktijk grotendeels uitblijven. Nieminen en Carless stellen dat als we ons alleen richten op ‘quick fixes’ van vaardigheden van de student, maar een breed gedeelde visie ontbreekt, het hen onhaalbaar lijkt om feedback(geletterdheid) een duurzame toekomst te geven in het hoger onderwijs (Carless & Nieminen, 2022; zie ook deze webinar).

Studentfeedbackgeletterdheid

Docentfeedbackgeletterdheid

Teamfeedbackgeletterdheid

DE TOOLKIT FEEDBACKGELETTERDHEID

Om het gebruik van de toolkit eenvoudiger te maken, kan je tools selecteren die passen bij jouw doelgroep. Stel, je zoekt werkvormen om met studenten te werken aan feedbackgeletterdheid, dan selecteer je hieronder de filter 'voor studenten'. Je krijgt dan alleen de tools te zien die bedoeld zijn voor studenten.

Door op de tools te klikken, open je een pop-up scherm met meer informatie over de tool. Wil je met de tool aan de slag, klik dan linksboven op het
symbooltje om de materialen te downloaden.

Bij een aantal tools is ook een beschrijving van de werkvorm opgenomen. Deze werkvorm geeft je meer uitleg over hoe je de tool kunt toepassen.
Klik linksboven op het symbooltje om de werkvorm te downloaden.

All
Voor in het onderwijs
Voor studenten
Voor docenten
Voor het team
In het Nederlands
In English

Evaluatie feedbackproces
Active feedback
Oplegger
Leerreis praatplaat
Emoties gebruiken
Using emotions
E-learning voor docenten
Exemplars
Vragen opstellen
Kalibreren
Comparative judgement
Valkuilen
Pitfalls
Gidsen voor studenten
Guides for students
Gidsen voor docenten
Guides for teachers
Gids voor het werkveld
Guide for partners
emPower Tools
Fixed of Growth mindset?
Gesprekstool feedbackcultuur
Katern ‘leren door feedback’
Informatie kaarten
Logboek
Peerfeedback cyclus
Studenten geven docent fb
Werkdefinitie formuleren
Develop a definition
Analyse lerende organisatie
Reflecteren op dialoog
Zelfinschatting feedbackcultuur
Ontwerptool leerflow
Student questionnaire
Zelfevaluatie voor studenten
Feedbacktraining studenten
Zelfstandige feedbackanalyse
Analyse scaffolding
Gesprekstool
Conversation Tool
Gezamenlijke taal creëeren
Vragenlijsten fb-geletterdheid
SEED Tool

Legenda

= kennisclip = leesmateriaal = werkvorm/actieplan

= posters = invulschema's

INSPIRERENDE BRONNEN

Keynotes & webinars

Aukje Verheijen Juni 2025
Hoe feedback en reflectie mijn kijk op leren veranderden. Een reis van leren, ontwerpen en ervaren

Keynote

Karen Gravet Juni 2024
Relational feedback encounters in higher education

Keynote

Juuso Nieminen Juni 2024
How assessment shapes student identities: the good and bad news

Keynote

David Boud Januari 2024
Designed to have an impact on learning: feedback revisited

Keynote

Slides

Blog

Renske de Kleijn Juni 2023
Leren van feedback door studenten, docenten én onderzoekers

Keynote

Patrick Sins Juni 2023
Zelfregulerend leren gaat niet vanzelf – maar hoe dan wel?

Keynote

Anastasiya Lipnevich Juni 2023
Instructional feedback: looking back while gazing forward

Keynote

Juuso Nieminen November 2022
Feedback literacy: closing the research-practice gap?

Webinar

Slides

Blog

Judith Gullikers Juni 2022
Formatief evalueren als interactief proces

Keynote

Slides

Stijn Vanhoof & Geert Speltincx 2022
Feedback in de klas: verborgen leerkansen

Keynote

Slides

Naomi Winstone Juni 2022
Feedback literacy: From theory to practice

Keynote

Renske de Kleijn Januari 2022
Een actieve rol van de student in het feedbackproces

Webinar

Slides

Blog

Rola Ajjawi Juni 2021
Taking account of social and cultural influences of feedback for learning

Keynote

Slides

Rick Glofcheski Mei 2021
Assessment for learning: a practitioner's perspective

Webinar

Slides

Blog

David Carless Januari 2021
Feedback literacy in higher education

Webinar

Slides

Blog

David Boud Juni 2019
Feedback must have an impact on learning

Keynote

Slides

Blogs

Feedbackgeletterdheid: feedback verwerken moet je leren!

By Platform Leren van toetsen|2021-11-16T09:34:37+01:0011 oktober 2018|Categorieën: Uncategorized|Label: onderzoek, feedback verwerken, feedbackgeletterdheid|

We willen allemaal dat feedback die we geven ook wordt opgevolgd. Wat als je kijkt vanuit het perspectief van de ontvanger, de student in dit geval? Wat heeft hij of zij nodig of moet hij of zij kunnen om de feedback te gebruiken? De student moet feedbackgeletterd zijn!

Lees Meer

Vorige 78

Literatuur

Interessante artikelen

Arts, J.G., Jaspers, M., & Joosten-ten Brinke, D. (2021). Enhancing written feedback: The use of a coversheet influences feedback quality. Cogent Education, 8 (1). https://doi.org/10.1080/2331186X.2021.1901641

Bearman, M., & Molloy, E. (2013). Intellectual streaking: The value of teachers exposing minds (and hearts). Medical Teacher, 39 (12), 1284–1285. https://doi.org/10.1080/0142159X.2017.1308475 )

Boud, D., & Carless, D. (2018, mei 3). The development of student feedback literacy: Enabling uptake of feedback. Assessment & Evaluation in Higher Education, 43(8), 1315-1325 https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1463354

Boud, D., & Dawson, P. (2021, 19 april). What feedback literate teachers do: an empirically-drived competency framewordk. Assessment & Evaluation in Higher Education, 48(2), 158-171. https://doi.org/10.1080/02602938.2021.1910928

Carless, d., & Nieminen, J. (2022, juli 19). Feedback literacy: a critical review of an emerging concept. Higher Education, pp. 1381-1400. https://doi.org/10.1007/s10734-022-00895-9

Carless, D., & Winstone, N. (2020). Designing Effective Feedback Processes in Higher Education: A Learning-Focused Approach. New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351115940

Carless, D. & Winstone, N. (2020). Teacher feedback literacy and its interplay with student feedback literacy. Teaching in Higher Education, 28(1), 150-163. https://doi.org/10.1080/13562517.2020.1782372

Chou, C.Y. & Zou, N.B. (2020). An analysis of internal and external feedback in self-regulated learning activities mediated by self-regulated learning tools and open learner models. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 17 (55). https://doi.org/10.1186/s41239-020-00233-y

Gulikers, J., van Schilt-Mol, T., Baartman, L., van Popta, E., & Beekman, K. (2022). Feedback als ontwerpvraagstuk. Onderwijskennis.nl (NRO). www.onderwijskennis.nl/node/3022

Jackson, M., & Marks, L. (2016). Improving the effectiveness of feedback by use of assessed reflections andwithholding of grades. . Assessment & Evaluation in Higher Education, pp. 532-547. https://doi.org/10.1080/02602938.2015.1030588

De Kleijn, R. A. (2021). Supporting student and teacher feedback literacy: an instructional model for student feedback processes. Assessment & Evaluation in Higher Education, 48(2), 186-200. https://doi.org/10.1080/02602938.2021.1967283

Kruiper, S. M., Leenknecht, M. J. M., & Slof, B. (2022). Using scaffolding strategies to improve formative assessment practice in higher education. Assessment & Evaluation in Higher Education, 47(3), 458-476. https://doi.org/10.1080/02602938.2021.1927981

Leenknecht, M. J., & Prins, F. J. (2018, augustus 09). Formative peer assessment in primary school: the effects of involving pupils in setting assessment criteria on their appraisal and feedback style. European Journal of Psychology of Education, pp. 101-116. https://doi.org/10.1007/s10212-017-0340-2

Leenknecht, M. J., Köhlen, M., Kooij, S., Roskam-Pelgrim, E., & Potters, A. (2024). Leren van toetsen in het hoger onderwijs. Utrecht. Download

Loughran J., & Berry, A. (2005) Modelling by teacher educators. Teaching and Teacher Education, 21(2), 193-203. https://doi.org/10.1016/j.tate.2004.12.005

Mafarja, N., Mohamad, M. M., Zulnaidi, H., & Fadzil, H. M. (2023). Using of reciprocal teaching to enhance academic achievement: A systematic literature review. Heliyon, 9(7), e18269. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18269

Molloy, E., & Bearman, M. (2019). Embracing the tension between vulnerability and credibility: ‘intellectual candour’ in health professions education. Medical Education, 53, 32–41. https://doi.org/10.1111/medu.13649

Sutton, P. (2012, januari 12). Conceptualizing feedback litericy: Knowing, being, and acting. Innovations in Education an Teaching International, pp. 31-40. https://doi.org/10.1080/14703297.2012.647781

Tai, J., Ajjawi, R., Boud, B., Dawson, P., & Panadero. E. (2018). Developing evaluative judgement: enabling students to make decisions about the quality of work. Higher Education, 76, 467–481. https://doi.org/10.1007/s10734-017-0220-3

Tielemans, C., De Kleijn, R., Van der Schaaf, M., Van den Broek, S. & Westerveld, T. (2023) The Westerveld framework for interprofessional feedback dialogues in health professions education. Assessment & Evaluation in Higher Education, 48 (2), 241-257. https://doi.org/10.1080/02602938.2021.1967285

Van Velzen, C., Volman, M., & Bekelmans, M. (2014). Modelling en scaffolding als begeleidingsinstrumenten tijdens het samen lesgeven door vakbegeleiders en leraren in opleiding. Pedagogische Studiën, 91(3), 169-185. Download

Wood, J., & Pitt, E. (2024). Empowering agency through learner-orchestrated self-generated feedback. Assessment & Evaluation in Higher Education, 1–17. https://doi.org/10.1080/02602938.2024.2365856

Feedbackgeletterdheid

Feedbackcultuur

ALLES OVER FEEDBACKGELETTERDHEID

ACHTERGROND FEEDBACKGELETTERDHEID

Opkomst van het concept

Studentfeedbackgeletterdheid

Docentfeedbackgeletterdheid

Teamfeedbackgeletterdheid

DE TOOLKIT FEEDBACKGELETTERDHEID

INSPIRERENDE BRONNEN

Keynotes & webinars

Blogs

Feedbackgeletterdheid: feedback verwerken moet je leren!

Literatuur

Interessante artikelen